Normal qon bosimi 120/80 mmHg atrofida bo‘ladi. Agar bu ko‘rsatkich 140/90 mmHg dan yuqori bo‘lsa, arterial gipertoniya tashxisi qo‘yiladi. Ko‘pincha kasallik simptomlarsiz kechadi, shu sababli u “jim qotil” deb ataladi.
Asosiy sabablari:
- Tuzli ovqatlarni ortiqcha iste’mol qilish
- Kam harakatli turmush tarzi
- Ortiqcha vazn
- Stress va ruhiy zo‘riqish
- Chekish va spirtli ichimliklar
Diagnostika
Kasallikni aniqlash uchun quyidagi tekshiruvlar o‘tkaziladi:
- Qon bosimini muntazam o‘lchash
- Qon tahlillari (xolesterin, glyukoza)
- Elektrokardiogramma (EKG)
- Yurak ultratovush tekshiruvi (ECHO)
- 24 soatlik monitoring
Qo‘shimcha ravishda buyrak va ko‘z holatini tekshirish tavsiya etiladi.
Davolash usullari
Davolash kompleks yondashuvni talab qiladi.
Dori vositalari:
- ACE inhibitorlar
- Beta-blokatorlar
- Diuretiklar
- Kalsiy kanal blokatorlari
Turmush tarzini o‘zgartirish:
- Tuz iste’molini kamaytirish
- Sog‘lom ovqatlanish
- Jismoniy faollikni oshirish
- Chekishni tashlash
Muhim tavsiyalar
- Qon bosimini muntazam nazorat qilish
- Stressni kamaytirish
- Vaznni me’yorda ushlab turish
- Har kuni kamida 30 daqiqa yurish
- Shifokor tavsiyalariga amal qilish
Xulosa
Arterial gipertoniya jiddiy, ammo nazorat qilinadigan kasallikdir. To‘g‘ri yondashuv orqali uning asoratlarini oldini olish mumkin.